تبلیغات
« انتخابات تجلی حماسه سیاسی » - نقش مردم در اندیشه های سیاسی اسلام
« انتخابات تجلی حماسه سیاسی »
به همراه گزیده ای از صحبت های کاندیدهای یازدهمین دوره ریاست جمهوری
Image Hosted by Free Photo Hosting at http://www.iranxm.com/ Image Hosted by Free Photo Hosting at http://www.iranxm.com/ Image Hosted by Free Photo Hosting at http://www.iranxm.com/ Image Hosted by Free Photo Hosting at http://www.iranxm.com/ Image Hosted by Free Photo Hosting at http://www.iranxm.com/ Image Hosted by Free Photo Hosting at http://www.iranxm.com/ Image Hosted by Free Photo Hosting at http://www.iranxm.com/
درباره وبلاگ


با عرض سلام به دوستان عزیز. این سایت برای بررسی کردن ویژگی های یک کاندید مناسب از نظر قران و مردم و بزرگان جامعه اسلامی و همچنین نشان دادن اقتدار ملت با شکوه ایران در انتخابات تدوین گردیده که در ادامه بعضی از سخنان این کاندیدها را برای اطلاع شما از رویکرد های آنان قرار میدهیم خاطر نشان میکنم برای دریافت کتاب های الکترونیکی بعضی از این افراد به قسمت دانلودها مراجعه فرمایید ممنون. به امید آینده ای
شکوهمند برای کشور عزیزمان ایران که در سایه ولایت فقیه استوارتر از همیشه گردد. التماس دعا خدانگهدار

مدیر وبلاگ : احمد بریمی پور
نویسندگان
نظرسنجی
به نظر شما مهم ترین مشکلی که باید در کشور حل شود چیست؟






چكیده

شناخت صحیح نقش و جایگاه مردم در حاكمیت از اموری است كه در سر نوشت سیاسی جامعه نقشی تعیین كننده دارد. متأسفانه این بحث از این منظر كمتر مورد توجه فقیهان و محققان بوده است و تاكنون بحثهایی كه در اندیشه سیاسی اسلام صورت گرفته نگاهی از بالا و از زاویه شناخت وظایف حاكم، شرایط حاكم و مشروعیت او و ... بوده و اگر احیاناً به این بحث پرداخته‏اند به صورت حاشیه ای بوده است.

این مقال در صدد تبیین این موضوع است كه مردم چه حقوقی دارند و حاكم در دخالت دادن آنان در امور سیاسی چه وظایفی دارد كه حق مطالبه آن را داشته باشند. لذا نخست به سیر اندیشه نقش مردم در حكومت از دیدگاه فلاسفه توجه شده، سپس از سه طریق، دیدگاه اسلام و نظرات امام خمینی قدس‏سره در این زمینه مورد كنكاش قرار گرفته است، كه عبارتند از: 1) مواردی كه سیره عقلا در حاكمیت مردم مورد تأیید قولی و عملی اسلام قرار گرفته. 2) تكالیفی كه برای حاكم «در دخالت دادن مردم» در سرنوشت خویش قرار داده شده. 3) وظایفی كه در این رابطه بر دوش مردم گذارده شده است.

مقدمه

بحث درباره جایگاه مردم در اندیشه سیاسی كمتر مورد توجه فقیهان و متفكران اسلامی واقع شده است. غالباً از این زاویه به اندیشه سیاسی نظر شده است كه حاكم چه كسی باید باشد، چه شرایطی دارد، مشروعیتش از كجاست و ... اما این كه مردم چه وظایف و حقوقی دارند؟، حاكم در این باره چه وظایفی دارد، نقش آنان در اندیشه سیاسی اسلام چیست؟ و ... یا اساساً مطرح نشده و یا به صورت حاشیه‏ای به آن پرداخته‏اند.

بعضی از صاحب نظران هیچ نقشی برای مردم جز تكلیف و وظیفه در قبال حكومت، قایل نشده‏اند؛ صرفاً به دیده كاربردی به حضور مردم نگریسته‏اند. اما در مقابل گروهی از صاحب نظران برای مردم نقش اساسی و تعیین كننده قایل‏اند. رضایت و پذیرش مردم را شرط ولایت می‏دانند؛ براساس نظریه «انتخاب»، رضایت مردم را «شرط مقوم» می‏دانند و براساس نظریه «نصب»، «شرط واجب».

به هر حال این بحث در این مقال از سه منظر مورد بررسی قرار خواهد گرفت. 1- مواردی كه سیره عقلا درباره حضور مردم در سیاست مورد تأیید قولی و عملی دین قرار گرفته است. 2- وظایفی كه برای حاكم در دخالت دادن مردم در صحنه سیاسی، تعیین شده است. 3- وظایفی كه مردم در این زمینه بر عهده دارند.

توجه به وظایف حاكم از این بعد صورت می‏گیرد كه مطالبه آن از حقوق مردم شمرده می‏شود و حق دارند، انجام آن وظایف را از حاكم بطور جدی بخواهند و توجه به وظایف مردم از آن رو مورد توجه است كه اولاً وظایف و حقوق مردم در این زمینه مشخص شود و ثانیاً حاكم اسلامی موظف است امكان انجام آن وظایف را به نحو احسن برای مردم فراهم كند. مثلاً آنجا كه مردم موظفند امر به معروف و نهی از منكر حتی نسبت به حكام بنمایند، بر حاكم لازم است اولاً زمینه‏های آگاهی مردم را نسبت به مسایل سیاسی فراهم سازد و چیزی را از آنان مخفی ندارد. ثانیاً راه‏های امكان انجام این وظیفه را فراهم نماید. كه آحاد مردم و گروهها به راحتی بتوانند به این وظیفه خود نسبت به حاكمان، عمل نمایند. و در انجام این وظیفه هیچ گونه ترس و هراسی احساس نكنند. لذا مباحث با توجه به متون دینی و سیره عملی معصومان مورد توجه قرار گرفته است. دیدگاه امام خمینی قدس‏سره نیز در این زمینه به عنوان یك فقیه اسلام‏شناس راهگشا است. معظم له از معدود فقهایی هستند كه بطور روشن و شفاف در این باره افكار و اندیشه‏های خود را تبیین و تجربه نموده‏اند؛ انقلاب اسلامی ایران به رهبری امام راحل قدس‏سره بر همین پایه شكل گرفت و از آغاز انقلاب همواره بر آراء مردم تكیه شده است.

سیر اندیشه نقش مردم در حكومت

در تمام نظامهای سیاسی، روابط خاصی بین مردم و حكومت وجود دارد به منظور درك طرق پیچیده رابطه مردم با حكومت، اشاره به ماهیت حكومت و شیوه‏های ایفای نقش مردم اهمیت دارد.

حكومتها چه در گذشته و چه در عصر حاضر شكلهای مختلفی داشته‏اند از قبیل 1- سلطنت شخص واحد (مونارشی) 2- سلطنت نجبا (آریستو كراسی) 3- حكومت عامه (دموكراسی) و برای مشروعیت هر كدام از این حكومتها ملاكهایی از قبیل: عقلایی، سنتی، كاریزمایی بیان كرده‏اند.1 اما نكته قابل توجه این است كه هر شكل حكومت به تعبیر ماكیاولی در یك مقطعی مورد قبول مردم و راهگشا می‏باشد اما همین شكل حكومت پس از مدتی با عدم كارایی و مقبولیت مواجه می‏شود و به نوع بد حكومتی تبدیل می‏گردد. و هر یك از آنها به نوع اصلی خود به قدری شبیه است كه انتقال از یكی به دیگری به آسانی صورت می‏پذیرد: «منارشی» به سهولت به حكومت «استبدادی» مبدل می‏گردد، «آریستوكراسی» به «الیگارشی2» و «دموكراسی» به «آنارشی3».4

ماكیاولی در توضیح و تشریح این مطلب می‏نویسد:

«ابتدا مردم قویترین و شجاعترین شخص را به سلطنت انتخاب می‏كنند و متعهد می‏شوند كه تابع احكام و اوامر او باشند و اما چون به مرور زمان این شخص از قدرت خود سوء استفاده می‏نماید از این رو مردم او را خلع نموده و یك عده معدودی از متفكران و دانشمندان را به جای او تعیین می‏نمایند و بدین ترتیب حكومت نجبا برقرار می‏شود. حكومت نجبا بعد از آنكه موروثی گردید رفته رفته رو به انحطاط گذارده به تدریج مضمحل می‏شود. چه زمامداران منافع عمومی را فدای اغراض شخصی و منافع طبقاتی خود می‏نمایند و اما بر اثر مشاهده این وضع، عامه مردم بار دیگر طغیان نموده حكومت را از وارث متفكران و دانشمندان سلب می‏كنند و خودشان اداره امور را به عهده می‏گیرند. و بدین ترتیب حكومت دموكراسی تشكیل می‏یابد ولی زمانی نمی‏گذرد كه حكومت عامه نیز رو به انحطاط و زوال می‏گذارد زیرا اشخاصی كه به نام ملت فرمانروائی می‏كنند از حدود و قوانین تجاوز كرده و در صدد تأمین منافع شخصی خود بر می‏آیند و سرانجام توده مردم علم طغیان برافراشته باز اداره مملكت را به یك سلطان مطلق می‏سپارند كه یكبار دیگر به حكومت نجبا تبدیل می‏گردد.

این تغییر و تبدیل یا دور و تسلسل به عقیده ماكیاولی دائماً جریان داشته و همیشه یك شكل حكومتی از بین رفته و شكل دیگری جایگزین آن می‏گردد. پیشنهاد وی برای عدم تكرار آن وضع، ایجاد حكومتی مختلط است كه هر یك از اركان سه گانه در آن حضور داشته باشند تا سوء استفاده نشود. ماكیاولی حكومت مختلط را در رم باستان تشخیص می‏دهد و می‏گوید: كه در رم كنسولها، نماینده حكومت شخص واحد، مجلس سنا، نماینده نجبا و وكلای ملت، نمایندگی عموم مردم را داشته‏اند و بزرگترین عامل ثبات و استحكام رژیم سیاسی رم همین بوده است».

اصطلاح دموكراسیا برای نخستین بار، در آتن و در زمان كلیستن به كار رفت. وی در 510 سال پیش از میلاد به حكومت هیپارك و برادرش هیپیاس پایان داد و با اصلاحات قانونی حكومت به دست تهیدستان و روستائیان افتاد حكومت مذكور دموكراسیا نامیده شد و كلیستن هم به نام بنیانگذار دموكراسی شناخته شد. بعدها در یونان قدیم، اصطلاح دموكراسی به حكومت عوام و آریستو كراسی به حكومت خواص اطلاق می‏گردید.6

منتسكیو طرفدار تفكیك قوا می‏باشد و اضافه كرده است كه باید توازن بین این قوا وجود داشته باشد. به عقیده وی منظور از تفكیك قوا این است كه زمامداران نتوانند از اقتدارات خود سوءاستفاده كنند تا در نتیجه آزادی و آسایش مردم محفوظ بماند. وی معتقد است تاریخ بشر ثابت می‏كند كسانی كه متصدی حكومت و زمامدار مردم می‏باشند از مقام خود سوء استفاده می‏نمایند و برای این كه از این سوء استفاده جلوگیری شود باید اقتدارات آنها را محدود كرد. لذا می‏گوید:

«برای تأمین آزادی مردم، تفكیك قوا كافی نبوده بلكه بین قوای ثلاثه باید یك نوع تعادل و توازن برقرار گردد تا یكی از قوای مزبور نتواند نسبت به دو قوه دیگر اولویت و برتری پیدا كند و در همین رابطه پیشنهاداتی برای ایجاد توازن مطرح نموده است».7

كانت به نكته دیگری توجه داده است و می‏گوید:

«باید تفاوت قایل شد میان شكل حكومت و طرز حكومت؛ شكل حكومت وابسته به تعداد اشخاصی است كه متصدی حاكمیت می‏باشند و به همان سه قسم یاد شده تقسیم می‏شوند. اما طرز حكومت و شیوه اداره مملكت را به جمهوری و استبدادی تقسیم نموده است. وی معتقد است در دولت جمهوری تمام اهالی آزاد و مساوی هستند در صورتی كه در مملكت استبدادی مردم از مساوات و آزادی محرومند. كانت به شكل حكومت اهمیت زیادی نداده، طرز اداره را بیشتر قابل توجه می‏داند».8

بطور كلی تلاش همه دانشمندان، اصلاح ساختار حكومت و تحدید آن بوده است و راه حلهایی را در این رابطه مطرح نموده‏اند تا اوّلاً جلوی زور و استبداد و دیكتاتوری گرفته شود و ثانیاً حضور و نظارت مستمر مردم تضمین گردد. زیرا همان گونه كه یاد شد، هر شكل حكومت كه به ظاهر مطلوب بوده، معمولاً پس از مدتی از مسیر اصلی خود منحرف گردیده و به خود كامگی و سوء استفاده از قدرت تبدیل شده است. لذا در تعریف دموكراسی توجه به این چهار اصل را ضروری دانسته‏اند و گفته‏اند: دموكراسی عبارت از شكلی از حكومت است كه مطابق با اصول 1- حاكمیت مردم 2- برابری سیاسی 3- مشورت همه مردم 4- حكومت اكثریت، سازمان یافته است.9

اساساً این نكته مد نظر همه متفكران بوده است كه هر مقدار مردم دخالت و نظارت بیشتری داشته باشند جلوی دیكتاتوری و خود كامگی بهتر گرفته می‏شود.

امام خمینی قدس‏سره در مصاحبه با اوریانا فالاچی در پاسخ به این سؤال كه چرا در طراحی نظام سیاسی بعد از انقلاب اسلامی، روی كلمه «دموكراتیك» خط كشیده و نوشته‏اند «جمهوری اسلامی» نه یك كلمه بیشتر و نه یك كلمه كمتر، چنین توضیح می‏دهند:

«بله این مسایلی دارد، یك مسأله این است كه این توهم را در ذهن می‏آورد كه اسلام محتوایش خالی است از این [دموكراسی] لذا احتیاج به این است كه یك قیدی پهلویش بیاورند و این برای ما بسیار حزن انگیز است كه در محتوای یك چیزی كه همه چیزها به طریق بالاترش و مهمترش در آن هست، حالا ما بیائیم بگوئیم كه ما اسلام می‏خواهیم و اما با اسلاممان دموكراسی باشد. اسلام همه چیز است. مثل این است كه شما بگوئید كه ما اسلام را می‏خواهیم و می‏خواهیم كه به خدا هم اعتقاد داشته باشیم... ثانیاً این كلمه دموكراسی كه پیش شما اینقدر عزیز است یك مفهوم مبینی ندارد... و ما در قانون اساسی‏مان نمی‏توانیم یك لفظ مبهمی كه هر كس برای خودش معنی كرده است، آن را بگذاریم... من حالا برای شما مثال می‏زنم از این آزادی و دموكراسی یك چیزی كه تاریخ می‏گوید و آن قضیه حضرت امیر علیه‏السلام است كه در وقتی كه رئیس و خلیفه رسول الله بود... وقتی یك اختلافی بین آن رئیس و یك یهودی حاصل شد، قاضی دعوت كرد او را به این كه بیاید جواب دهد، اوهم رفت در محضر قاضی نشست. قاضی خواست به او احترام بكند، گفت: نه، یك نفر قاضی باید احترام از هیچ كس نكند و ما علی السواء باید باشیم و بعد هم كه قاضی حكم بر خلاف او كرد، او تصدیق و قبول كرد».

حضرت امام گرچه بر روی كلمه «جمهوری» عنایتی خاص داشته‏اند و تصریح می‏كنند «شكل حكومت ما جمهوری اسلامی است»11 اما معلوم است كه شكل حكومت منهای محتوای مردمی آن، ارزش چندانی ندارد. لذا می‏فرمایند:

«شكل حقوقی رژیم نیست كه اهمیت دارد، بلكه محتوای آن مهم است، طبیعتاً می‏توان یك جمهوری اسلامی را در نظر گرفت».12

از این رو تمامی همت و تلاش حضرت امام معطوف به محتواست:

«شكل دولت‏ها چندان اهمیت حیاتی در حفظ دموكراسی و تأمین هر چه بیش‏تر آرمان‏های انسانی ملت ندارد».13

و تعریفی كه از جمهوری اسلامی به دست می‏دهند، این است كه:

«رژیم باید راه و رسمی را انتخاب كند كه مورد موافقت و علاقه مجموع جامعه باشد و این جمهوری اسلامی است».14

وقتی هم كه با حكومت شاهنشاهی مخالفت می‏كنند، به این دلیل است كه آن نظام بر خواسته از آراء ملت نیست.

«من مخالف اصل سلطنت و رژیم شاهنشاهی ایران هستم به دلیل این كه اساساً سلطنت نوع حكومتی است كه متكی به آرای ملت نیست»15.

بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران حضرت امام دخالت همگان را در سیاست امری لازم شمردند و هرگاه گروه یا فردی می‏خواستند به نحوی جلوی شركت مردم را در این امور بگیرند و یا آنرا كمرنگ كنند به شدت با آن برخورد می‏كردند و تحلیل ایشان از این گونه حركات چنین بود:

«بیدار باشید، توجه كنید، اینها می‏خواهند با شیطنت كار خودشان را انجام بدهند. آن وقت شیطنت این بود كه سیاست از مذهب خارج است... این مطلب شكست خورده، حالا می‏گویند كه سیاست حق مجتهدین است یعنی در امور سیاسی در ایران پانصد نفر دخالت كنند، باقی بروند سراغ كارشان؛ یعنی مردم بروند سراغ كارشان؛ هیچ كاری به مسایل اجتماعی نداشته باشند و چند نفر پیر مرد ملّا بیایند دخالت كنند. این، از آن توطئه سابق بدتر است، برای این كه آن، یك عده از علما را كنار می‏گذاشت، این، تمام ملت را می‏خواهد كنار بگذارد».





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
سه شنبه 11 اردیبهشت 1397 06:01 ب.ظ
I know this if off topic but I'm looking into starting my own blog and
was wondering what all is needed to get set up? I'm assuming having a
blog like yours would cost a pretty penny? I'm not very web smart so
I'm not 100% positive. Any recommendations or
advice would be greatly appreciated. Thank you
پنجشنبه 9 شهریور 1396 03:19 ب.ظ
What's Taking place i'm new to this, I stumbled upon this I've found It absolutely helpful and
it has helped me out loads. I'm hoping to contribute & assist other customers like its helped me.
Great job.
دوشنبه 28 فروردین 1396 12:49 ب.ظ
This excellent website definitely has all the information I needed about this subject and didn't know who to ask.
جمعه 25 فروردین 1396 05:02 ب.ظ
My relatives all the time say that I am wasting my time here at
web, however I know I am getting familiarity all the time by
reading thes pleasant content.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر




آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی
بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِیمِ اللَّهُمَّ کُنْ لِوَلِیِّکَ الحُجَهِ بنِ الحَسَن صَلَواتُکَ علَیهِ و عَلی آبائِهِ فِی هَذِهِ السَّاعَهِ وَ فِی کُلِّ سَاعَهٍ وَلِیّاً وَ حَافِظاً وَ قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِیلًا وَ عَیْناًحَتَّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعاً وَ تُمَتعَهُ فِیهَا طَوِیلا"
کلیه حقوق این وبلاگ برای « انتخابات تجلی حماسه سیاسی » محفوظ است